Οι Απόκριες είναι η πιο χαρούμενη περίοδος του χρόνου, γεμάτη μεταμφιέσεις, γλέντια και βαθιά παράδοση. Διαρκούν τρεις εβδομάδες και ολοκληρώνονται την Καθαρά Δευτέρα, σηματοδοτώντας την αποχή από το κρέας (από-κρεώ) και την έναρξη της Σαρακοστής.
Είτε το πούμε “Αποκριά” είτε “Καρναβάλι” (από το λατινικό Carnevale – το κρέας αποχαιρετά), η ουσία παραμένει η ίδια: ένας φόρος τιμής στη χαρά της ζωής πριν τη νηστεία.
Τα Πιο Γνωστά Έθιμα της Αποκριάς
1. Το Γαϊτανάκι (Πανελλαδικό)
Ένας χορός συμβολισμού και χρωμάτων. Δώδεκα χορευτές πλέκουν χρωματιστές κορδέλες γύρω από έναν που κρατάει τον κεντρικό στύλο, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό πλέγμα που συμβολίζει την ομόνοια και τον κύκλο της ζωής. Οι κορδέλες αυτές λέγονται γαϊτάνια και δίνουν το όνομά τους στο έθιμο.
2. Το Κάψιμο του Τζάρου (Ξάνθη)
Στο ξακουστό Καρναβάλι της Ξάνθης, την τελευταία Κυριακή, καίνε ένα ομοίωμα πάνω σε πουρνάρια. Ο “Τζάρος” καίγεται για να διώξει το κακό που στη προκειμένη περίπτωση είναι η απομάκρυνση των ψύλλων το καλοκαίρι.
3. Μπουμπούνες & Χάσκαρης (Καστοριά)
- Μπουμπούνες: Μεγάλες φωτιές ανάβουν στις γειτονιές για τον εξαγνισμό των πνευμάτων.
- Χάσκαρης: Μια διασκεδαστική δοκιμασία όπου οι πιστοί προσπαθούν να πιάσουν ένα βραστό αυγό με το στόμα. Αυτό το αυγό τους προσφέρεται με τη βοήθεια ενός ξύλινου ραβδιού και μιας κλωστής στην οποία δένεται το αυγό. Όπως το στόμα κλείνει με αυγό για τη νηστεία, έτσι θα ανοίξει ξανά το Πάσχα.
Παραδοσιακά Καρναβάλια ανά την Ελλάδα
| Περιοχή | Έθιμο | Χαρακτηριστικά |
| Κοζάνη | Φανοί | Φωτιές, αθυρόστομα τραγούδια και τοπικό κρασί. |
| Νάουσα | Γενίτσαροι & Μπούλες | Αυστηρό τελετουργικό με παραδοσιακές μάσκες. |
| Σκύρος | Γέρος, Κορέλα & Φράγκος | Κουδούνια και διονυσιακή ενέργεια στα σοκάκια. |
| Ζάκυνθος | Κηδεία της Μάσκας | Μια ξεκαρδιστική παρωδία κηδείας του Καρνάβαλου. |
| Θήβα | Βλάχικος Γάμος | Αναπαράσταση γάμου με παραδοσιακές στολές. |
Μοναδικές Τοπικές Παραδόσεις
- Σέρρες (Φλάμπουρο): Οι Μπαμπόγεροι με τις εντυπωσιακές προβιές και τα κουδούνια γυρίζουν τα σπίτια για να φέρουν τύχη.
- Ιωάννινα: Οι Τζαμάλες, οι μεγάλες φωτιές στις γειτονιές, καίνε μέχρι το πρωί, προσφέροντας ένα καθαρτήριο θέαμα.
- Σοχός Θεσσαλονίκης: Οι Κουδουνοφόροι και το “έθιμο της μετάνοιας”, κατά το οποίο σύμφωνα με την παράδοση οι μεγαλύτεροι δίνουν άφεση αμαρτιών στους μικρότερους. Οι νέοι τους φιλούν το χέρι, προσφέροντας τους ένα πορτοκάλι.
- Άμφισσα: Ο θρύλος του Στοιχειού της Χάρμαινας ζωντανεύει με νεράιδες και ξωτικά σε μια ατμόσφαιρα μυστηρίου.
- Σκόπελος: Η Τράτα αναπαριστά τους κουρσάρους του Αιγαίου, με το πλήρωμα να τραγουδά και να “ψαρεύει” περαστικούς με δίχτυα. Πρόκειται για έθιμο που αναπαριστά τους κουρσάρους που παλιότερα λυμαίνονταν τα αιγαιοπελαγίτικα νησιά και αποτελούσαν τον φόβο και τον τρόμο των κατοίκων.
💡 Extra Tip: Αν οργανώνετε πάρτυ στο σπίτι, μην ξεχάσετε τα παραδοσιακά εδέσματα της Τυρινής εβδομάδας, όπου πρωταγωνιστούν το τυρί, το γάλα και τα αυγά!
